Πατάτες σε πατατόπυργους

Εκτός από τον παρα­δο­σιακό τρόπο καλ­λιέρ­γειας πατά­τας (φύτεμα σε αυλα­κιές στο χώμα και παρα­χώ­σιμο  του κορ­μού του φυτού όσο ανα­πτύσ­σο­νται οι κόν­δυ­λοι) υπάρ­χει και ο τρό­πος καλ­λιέρ­γειας σε πατα­τό­πυρ­γους (κάθετα κυλιν­δρικά ή τετρά­γωνα βαθιά παρ­τέ­ρια), μιά τεχνική που χρη­σι­μο­ποιεί­ται από αγρό­τες και κηπου­ρούς και επι­τρέ­πει την εξοι­κο­νό­μηση χώρου. Αυτή η μέθο­δος είναι ιδα­νική για μικρούς αστι­κούς χώρους καλ­λιέρ­γειας (μικρές αυλές, πλα­τύ­σκαλα, βερά­ντες κτλ).

Η καλ­λιέρ­γεια της ποτι­στι­κής πατά­τας γίνε­ται σε 2 επο­χές. Ανοι­ξιά­τικη καλ­λιέρ­γεια (η φύτευση αρχί­ζει Δεκέμ­βριο και τελειώ­νει Μάρ­τιο) και φθι­νο­πω­ρινή καλ­λιέρ­γεια (η φύτευση αρχί­ζει Ιούλιο/Αύγουστο και τελειώ­νει μέσα Οκτωβρίου).

Η πατάτα ευδο­κι­μεί σε καλά απο­στραγ­γι­ζό­μενο μαλακό έδα­φος πλού­σιο σε οργα­νι­κές ύλες (κομπόστ ή κοπριά), ελα­φρώς όξινο (pH 5,0 έως 6,8).

Επειδή συνή­θως οι πατά­τες που κυκλο­φο­ρούν στο εμπό­ριο για κατα­νά­λωση έχουν ψεκα­στεί με χημικά για να ανα­στα­λεί η βλά­στησή τους και να παρα­τα­θεί η διάρ­κεια απο­θή­κευ­σής τους, ή έχουν ασθέ­νειες, θα πρέ­πει να είμα­στε βέβαιοι για την προ­έ­λευση του σπό­ρου που θα χρη­σι­μο­ποι­ή­σουμε και να τον προ­μη­θευό­μα­στε από αξιό­πι­στες πηγές. Θα πρέ­πει επί­σης να επι­λέ­γουμε σπό­ρους από ποι­κι­λίες πατα­τό­φυ­των  που είναι παρα­γω­γικά και νόστιμα.

Ο πατα­τό­σπο­ρος που θα χρη­σι­μο­ποι­ή­σουμε, πρέ­πει να προ­έρ­χε­ται από υγιή και εύρω­στα φυτά, να είναι ώρι­μος με σφι­κτή σάρκα (σε μέγε­θος ενός μεγά­λου αυγού) και να μην έχει μαύρα στίγ­ματα ή τρυ­πή­ματα από έντομα ή σκου­λή­κια. Για περισ­σό­τε­ρες πλη­ρο­φο­ρίες για τον πατα­τό­σπορο, δείτε το άρθρο μας Πατά­τες στον λαχα­νό­κηπό σας. Τα φύτρα των πατα­τό­σπο­ρων πρέ­πει να είναι κοντό­χο­ντρα και γερά, μήκους περί­που 1,5 εκ. Πριν τη φύτευση εμβα­πτί­ζουμε τον πατα­τό­σπορο σε υδα­τικό διά­λυμα κατάλ­λη­λου μυκητοκτόνου.

Το βάθος φυτεύ­μα­τος του  πατα­τό­σπο­ρου είναι μεταξύ 14 και 20 εκ. ανά­λογα με την ποιό­τητα του εδά­φους και την ποι­κι­λία του σπό­ρου. Για βαριά εδάφη το βάθος είναι 14–18 εκ., ενώ για ελα­φρά εδάφη το βάθος είναι 15–20 εκ. Επί­σης ποκι­λίες που οι κόν­δυ­λοί τους δημιουρ­γού­νται ψηλά ή παρά­γουν μακρου­λούς κόν­δυ­λους το βάθος είναι 18–20 εκ.

Η καλύ­τερη μέθο­δος φυτεύ­μα­τος, που έχει εφαρ­μογή στην καλ­λιέρ­γεια σε πατα­τό­πυρ­γους, είναι το φύτεμα του σπό­ρου σε βάθος 12–15 εκ. και συμπλη­ρω­μα­τικό παρά­χωμα μερι­κών εκα­το­στών στην επι­φά­νεια λίγο πριν εμφα­νι­στούν τα πρώτα φύλλα.

Τα πρώτα φύλλα αρχί­ζουν να βγαί­νουν σε 12–25 μέρες από τη φύτευση, όταν η μέση θερ­μο­κρα­σία του αέρα είναι 12–13 βαθ­μοί Kελ­σίου. Γενικά, ψηλές θερ­μο­κρα­σίες πέραν των 26–28 βαθ­μών Kελ­σίου ευνο­ούν την ανά­πτυξη του φυλ­λώ­μα­τος, ενώ οι χαμη­λές θερ­μο­κρα­σίες ευνο­ούν την κον­δυ­λο­ποί­ηση. Όταν η θερ­μο­κρα­σία είναι χαμηλή (15–18 βαθ­μοί Kελ­σίου), η υγρα­σία αρκετή και ο φωτι­σμός άφθο­νος, περιο­ρί­ζε­ται η ανά­πτυξη του υπέρ­γειου τμή­μα­τος των φυτών και ευνο­εί­ται η ανά­πτυξη των κον­δύ­λων. Όταν η θερ­μο­κρα­σία πέσει κάτω από τους 3 βαθ­μούς Κελ­σίου, το φύλ­λωμα των φυτών υφί­στα­ται ζημιές. Στους μείον 2 βαθ­μούς Κελ­σίου, τα φυτά παγώ­νουν και καταστρέφονται.

Τα πρώτα άνθη αρχί­ζουν να εμφα­νί­ζο­νται 32–40 ημέ­ρες από το φύτευμα, όταν η μέση θερ­μο­κρα­σία του αέρα είναι 12–16 βαθ­μοί Κελ­σίου. Η ανά­πτυξη των κον­δύ­λων χρειά­ζε­ται 1½ έως 2 μήνες από την έναρξη της ανθο­φο­ρίας. Η συγκο­μιδή των κον­δύ­λων γίνε­ται περί­που 4 μήνες μετά το φύτεμα του σπό­ρου. Οι πατά­τες είναι έτοι­μες για συγκο­μιδή όταν το φυτό έχει μαρα­θεί και έχει πιά ξαπλώ­σει στο έδαφος.

Το πότι­σμα έχει ιδιαί­τερη σημα­σία, καθώς θα πρέ­πει να υπάρ­χει πάντοτε μιά εδα­φική υγρα­σία, ειδικά την εποχή που αρχί­ζουν να δημιουρ­γού­νται οι κόν­δυ­λοι και μέχρι να αρχί­σει η συγκο­μιδή. Σ’ αυτή τη χρο­νική περί­οδο δεν πρέ­πει να λεί­ψει η υγρα­σία από τα φυτά. Αν ποτί­σουμε με πολύ νερό και αζω­τούχο λίπα­σμα σ’ αυτή την περί­οδο, ίσως οι κόν­δυ­λοι να σχι­στούν. Όταν πιά το φύλ­λωμα αρχί­σει να μαραί­νε­ται (τελικό στά­διο της βλά­στη­σης) και πάρει μια πρα­σι­νο­κί­τρινη από­χρωση, πρέ­πει τα ποτί­σματα να μειω­θούν αρκετά. Δύο εβδο­μά­δες πριν τη συγκο­μιδή στα­μα­τάμε το πότισμα.

Η πατάτα έχει ανά­γκη από άζωτο, φωσφόρο και κάλιο για να δώσει ποιο­τική συγκο­μιδή με υψηλό ποσο­στό ξηρής μάζας. Θα πρέ­πει όμως να πούμε ότι η κατά­χρηση των λιπα­σμά­των, και ειδικά των αζω­τού­χων, στα στά­δια πριν τη συγκο­μιδή, θα υπο­βαθ­μί­σουν την ποιό­τητα της παρα­γω­γής και θα καθυ­στε­ρή­σουν τη φυσιο­λο­γική ωρί­μανση της πατάτας.

Μεγά­λες αζω­τού­χες λιπάν­σεις συμ­βάλ­λουν στη δημιουρ­γία πολύ μεγά­λων κον­δύ­λων με πολύ νερό και λίγη ξηρή μάζα, πράγμα που τις καθι­στά ευαί­σθη­τες στη μετα­φορά και την απο­θή­κευσή τους. Eπί­σης, με επι­φα­νεια­κές αζω­τού­χες λιπάν­σεις, ειδικά κατά τη χει­με­ρινή σοδειά, αυξά­νο­νται σε επι­κίν­δυνα επί­πεδα τα νιτρικά άλατα στους κον­δύ­λους. Για τους λόγους αυτούς το άζωτο μαζί με τον φωσφόρο και το κάλιο, πρέ­πει να ενσω­μα­τώ­νο­νται στο έδα­φος κατά τη φύτευση. Eπι­φα­νεια­κές αζω­τού­χες λιπάν­σεις δεν πρέ­πει να γίνο­νται σε κανο­νι­κές συν­θή­κες ανά­πτυ­ξης, παρά μόνο μετά από πάρα πολ­λές βρο­χές ή παγε­τούς και στο αρχικό στά­διο των πρώ­των 30 ημε­ρών μετά τη βλά­στηση. Eπί­σης, δεν θα πρέ­πει να γίνε­ται εφαρ­μογή δια­φυλ­λι­κών λιπάνσεων.

Πατα­τό­πυρ­γοι

Οι πατα­τό­πυρ­γοι είναι κατα­κό­ρυ­φες κατα­σκευές που προ­σφέ­ρουν ένα πρα­κτικό τρόπο υπέρ­γειας καλ­λιέρ­γειας και συγκο­μι­δής πατά­τας  χωρίς σκα­ψί­ματα, χρη­σι­μο­ποιώ­ντας περιο­ρι­σμένο χώρο.

Ο περιο­ρι­σμέ­νος χώρος που απαι­τεί­ται για την εγκα­τά­στασή τους, η ευκο­λία και το συνή­θως χαμηλό κόστος κατα­σκευής τους, τους καθι­στούν ιδα­νική λύση για αστική ή ερα­σι­τε­χνική καλ­λιέρ­γεια πατά­τας, αφού μπο­ρούν να εγκα­τα­στα­θούν σε μια μικρή αυλή, στο πλα­τύ­σκαλο ή στη βεράντα.

Εξ άλλου η καλ­λιέρ­γεια σε πατα­τό­πυρ­γους, εκτός από την εξοι­κο­νό­μηση χώρου, εξα­σφα­λί­ζει μεγα­λύ­τερη παρα­γωγή (εφ’ όσον τηρη­θούν οι καλ­λιερ­γη­τι­κές πρα­κτι­κές), λιγό­τερη εμφά­νιση ζιζα­νίων και ευκο­λό­τερη συγκομιδή.

Για την κατα­σκευή τους μπο­ρούν να χρη­σι­μο­ποι­η­θούν διά­φορα υλικά και τεχνι­κές και το συνη­θι­σμένο σχήμα τους είναι κυλιν­δρικό ή τετράγωνο.

Με λίγες τεχνι­κές γνώ­σεις και δεξιό­τη­τες ο καθέ­νας θα μπο­ρούσε να κατα­σκευά­σει έναν πατα­τό­πυργο και στη συνέ­χεια ακο­λου­θώ­ντας κάποιες οδη­γίες να καλ­λιερ­γή­σει πατά­τες με μικρή ή μεγάλη επιτυχία.

Τα πιό συνη­θι­σμένα υλικά και εφαρ­μο­γές είναι:

Ξύλο για κατα­σκευή κυρίως τετρά­γω­νων πατατόπυργων

Οι τετρά­γω­νοι πατα­τό­πυρ­γοι από ξύλο προ­σφέ­ρουν μια κομψή και εύχρη­στη λύση στην καλ­λιέρ­γεια της πατά­τας στον αστικό λαχα­νό­κηπο. Όσο μεγα­λώ­νουν τα φυτά, προ­σθέ­τουμε κάθε τόσο ένα νέο κουτί και χώμα.

Μεταλ­λικό ή πλα­στικό πλέγμα για κατα­σκευή κυλιν­δρι­κών πατατόπυργων

Μπο­ρείτε να κατα­σκευά­σετε πατα­τό­πυρ­γους από διά­φορα πλέγ­ματα: Κοτε­τσό­συρμα, πλέγμα Δάριγκ, πλα­στι­κο­ποι­η­μένο πλέγμα ή πλέγμα κονι­κλο­κλω­βών. Για να συγκρα­τεί­ται το χώμα, μπο­ρείτε να τους επεν­δύ­σετε εσω­τε­ρικά με εφη­με­ρί­δες, χαρτί συσκευα­σίας ή πλα­στικά φύλλα.

Παλιά ελα­στικά αυτοκινήτων

Προ­σοχή όμως. Κάπου διά­βασα, χωρίς να μπορώ να το ελέγξω, ότι τα παλιά ελα­στικά όταν εκτε­θούν στον ήλιο και τη βροχή εκλύ­ουν βαρέα μέταλλα στο έδα­φος, όπως κάδμιο που προ­κα­λεί καρ­κίνο στον άνθρωπο και στα ζώα.

Σάκ­κοι από λινά­τσα ή πλαστικό

Οι σακ­κού­λες από λινά­τσα ή πλα­στικό είναι ένα πολύ βολικό και εύχρη­στο μέσο καλ­λιέρ­γειας της πατά­τας. Αν οι σακ­κού­λες που χρη­σι­μο­ποιείτε είναι από πλα­στικά φύλλα (π.χ. σακ­κού­λες σκου­πι­διών ή κήπου), τότε ανοίξτε τρύ­πες στον πάτο για αποστράγγιση.

Πλα­στικά δοχεία

Τα πλα­στικά δοχεία είναι μια καλή λύση για τη δημιουρ­γία πατα­τό­πυρ­γων. Θα ξεκι­νή­σετε με λίγο χώμα στον πάτο και θα προ­σθέ­τετε χώμα όσο μεγα­λώ­νουν τα φυτά.

Για να δείτε πώς κατα­σκευά­ζο­νται κάποιοι πατα­τό­πυρ­γοι, επι­σκε­φθήτε τα άρθρα μας Πατα­τό­πυρ­γος από μεταλ­λικό πλέγμα και Πατα­τό­πυρ­γος τριών κου­τιών.